ISSN: 1301-2193 E-ISSN: 1308-9846
  • Turkish Journal of
    Endocrinology and Metabolism

Summary

Yapılan çalışmalarda; sibutramin kullanımının kilo vermeyi kolaylaştırdığı, kilo alımını azalttığı, hiperinsülinemiyi azalttığı ve serbest yağ asidi konsantrasyonunda değişikli ğe neden olduğu saptanmıştır [1,2]. Bu çalışmada amaç; obez bireylerde sibutramin kullanımıyla serbest yağ asidi düzeylerindeki değişikliği göstermektir.
Çalışmaya beden kitle indeksi (BKİ) 30-40 kg/m2 arasında değişen 40 obez kadın alınmıştır. Tüm vakalara günlük almaları gereken kalori ihtiyacının 500 kcal altında beslenme diyeti önerilmiştir. Çalışmaya dahil edilen 20 obez kadına beslenme öğütlerinin yanında 12 hafta süreyle 10 mg/gün sibutramin verilmiştir. Diğer 20 hastaya tıbbi beslenme öğütlerinin yanında herhangi bir ilaç verilmemiştir. Başlangıçta ve 12. haftanın sonunda plazma serbest yağ asidi ölçümleri yapılmıştır.
Ortalama BKİ’i, sadece diyet alan grupta 32.5±1.89’ten 31.5±2.01’e değişmiştir. Ancak diyet ile birlikte sibutramin tedavisi altında olan grupta 33.1±2.11’den 30±2.03’e azalmıştır. Ortalama plazma serbest yağ asidi düzeyi, ilaç verilmeyen grupta 1890±505.76 mmol/L’den 1991±503.90 mmol/L’e değişirken, ilaç verilen obezlerde 1737.70±520.58mmol/L’den 1591.65±511.35mmol/L’ye gerilemiştir (p<0.05).
Çalışmada sibutramin kullanımıyla kilo kaybı sağlandığı gibi serbest yağ asidi düzeylerinde de azalma sağlanmıştır.
Keywords: Serbest yağ asidi, sibutramin



Introduction

Obezite koroner arter hastalığı için önemli bir risk faktörüdür. Ateroskleroz gelişiminde, obezlerde saptanan insülin direnci önemli bir faktördür. Obez bireylerde açlık plazma lipidleri normal düzeylerde saptansa da, postprandiyal hiperlipidemi insülin direnci gelişimini kolaylaştırır [1]. Kanda serbest yağ asitlerinin artması insülin direnci gelişiminde önemlidir. Özellikle kas dokusunda glukozun kullanımı bozulur. Fazla miktardaki serbest yağ asidi kas dokusuna glukoz girişini engellemekle birlikte sitrat formasyonunu arttırarak anaerobik glikolizi baskılar.
Yapılan çalışmalarda; sibutramin kullanımının kilo vermeyi kolaylaştırdığı, kilo alımını azalttığı, hiperinsülinemiyi azalttığı ve serbest yağ asidi konsantrasyonunda değişikliğe neden olduğu saptanmıştır [1,2].
Bu çalışmada amaç; obez bireylerde sibutramin kullanımıyla serbest yağ asidi düzeylerindeki değişikliği göstermektir.


Methods

Çalışmaya beden kitle indeksi (BKİ) 30-40 kg/m2 arasında değişen 40 obez kadın alınmıştır. Tüm vakalara günlük almaları gereken kalori ihtiyacının 500 kcal altında beslenme diyeti önerilmiştir. Sistolik kan basıncı 140 mmHg veya diyastolik kan basıncı 80 mmHg ve üzeri olan vakalar alınmamıştır. Endokrin kökenli obezite, sigara kullanımı, diyabet, hiperlipidemi varlığı ve ilaç kullanımı dışlanma kriteri olarak kabul edilmiştir. Gebelik saptanan veya ihtimali olan vakalar çıkarılmıştır. Fiziksel muayene bulguları ve antropometrik özellikler Tablo 1’de gösterilmiştir. Her iki grup arasında istatiksel fark yoktur. Çalışmaya dahil edilen 20 obez kadına (BKİ ortalaması 33.1±2.11 kg/m2) beslenme öğütlerinin yanında 12 hafta süreyle 10 mg/gün sibutramin verilmiştir. Diğer 20 hastaya (BKİ ortalaması 32.5±1.89 kg/m2) tıbbi beslenme öğütlerinin yanında herhangi bir ilaç verilmemiştir. Vakalara günlük aktivitelerinin dışında ek egzersiz önerilmemiştir. Başlangıçta ve 12. haftanın sonunda plazma serbest yağ asidi ölçümleri yapılmıştır.
Tablo 1: Vakaların antropometrik özellikleri [ortalama (±SD)].

İstatistik

Biyokimyasal testleri ve antropometrik ölçümler ortalama test ile değerlendirilmiştir. Her iki grup, 2 sample t-Test ile karşılaştırılmıştır. Korelasyon değerlendirilmesinde p<0.05 olarak bulunan değer anlamlı olarak kabul edilmiştir. Tüm istatiksel analizler SPSS 6.1 software programı ile değerlendirilmiştir.


Discussion

Obezitede ilaç kullanımı, birlikte gelişebilen diyabet ve kardiyovasküler hastalıkların oluşumunu önleyici ve tedavi edicidir [1]. Sibutramin, 5- Hidroksitriptofan ve noradrenalin reuptake inhibitörüdür. Obez kişilerde doza bağımlı olarak kilo kaybını sağlar. Kilo alımında da azalma sağlaması yla birlikte trigliserid ve LDL-Kolesterolde azalma sağlar [2,4,15,16].
Visseral yağ dokusunun artışıyla birlikte plazmada serbest yağ asidleri de yükselir. Sadece visseral yağ dokusu portal venöz sistem ile drene olur ve karaciğer ile direkt bağlantı vardır. Serbest yağ asitlerinin mobilizasyonunun, visseral yağ dokusunda, subcutan yağ dokusuyla karşılaştırıldığında daha yüksektir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda; visseral yağ dokusunun obez ve obez olmayan kişilerde yüksek lipolitik aktivite gösterdiği saptanmıştır. Bunun sonucunda dolaşımda yüksek oranda serbest yağ asidi gözlenir.
Yüksek orandaki serbest yağ asitleri karaciğere ulaştığında, insülin bağlanması ve parçalanmasını engelleyerek [5], hepatik insülin ekstraksiyonunu engeller. Ayrıca karaciğerde insülin ile engellenen glukoz üretiminde yetmezlik gelişir. Bütün bunlara ek olarak, yağ sidleri glukoneogenez için enerji ve ATP kaynağı oluşturur.
Kanda yağ asitlerinin artışı Apolipoprotein B’nin karaciğerde parçalanmasını engeller. Bununla birlikte küçük yoğun VLDL artışı gözlenir. Sonuçta ateroskleroz gelişiminde serbest yağ asitlerinin artması önemli bir risk faktörüdür [9,13].
Birçok çalışmada; obezite ve Tip 2 diyabette insülin direnci gelişiminde serbest yağ asitleri suçlanmıştır [5-8,10]. Kas dokusunda glukozun transportu engellendiği gibi piruvat dehidrogenazın inhibisyonuna neden olur [7].
Sibutraminin 5 mg/kg dozlarında 0b/ob farelerde, 6 hafta uygulamayla, kiloda %12 azalma sağlanmıştır. Beslenme düzeninde değişiklik yapmadan ilaç tedavisiyle, hiperinsülinemide %31 ve plazma serbest yağ asitlerinde %17’lik düşüşler gözlenmiştir [17].
Bizim çalışmamızda; ortalama plazma serbest yağ asidi düzeyi, ilaç verilmeyen grupta 1890±505.76mmol/L’den 1991±503.90 mmol/L’e değişirken, ilaç verilen obezlerde 1737.70±520.58 mmol/L’den 1591.65±511.35 mmol/L’ye gerilemiştir (p<0.05).
Sonuçta; sibutramin kullanımıyla kilo kaybı sağlandığı gibi serbest yağ asidi düzeylerinde de azalma sağlanmıştır.


Conclusion

Ortalama BKİ’i, sadece diyet alan grupta 32.5± 1.89’ten 31.5±2.01’e değişmiştir. Ancak diyet ile birlikte sibutramin tedavisi altında olan grupta 33.1±2.11’den 30±2.03’e azalmıştır. İlaç alan grupta ortalama bel/kalça oranı 0.81±0.3’den 0.79±0.2’e azaldı. Bu oran sadece diyet alanlarda, 0.83±0.2’den 0.82±0.2’ye değişti (p>0.05).
Ortalama plazma serbest yağ asidi düzeyi, ilaç verilmeyen grupta 1890±505.76 mmol/L’den 1991± 503.90 mmol/L’e değişirken, ilaç verilen obezlerde 1737.70±520.58 mmol/L’den 1591.65±511.35 mmol/L’ye gerilemiştir (p<0.05).
Tüm vakaların biyokimyasal testleri tedavinin başlangıcında ve 12. Haftanın sonunda tekrar kontrol edildi. Her iki grupta saptanan değerler karşılaştırılmıştır.
Tablo 2: Tüm vakaların biyokimyasal testleri.


References

1) Castro Cabezas M, Halkes CJ, Erkelens DW. Oband free fatty acids: double trouble. Nutr Metab Cardiovasc Dis 11: 134-142, 2001.
2) Weiser M, Frishman WH, Michaelson MD, Abdeen. MA. The pharmacologic approach to the treatment of obesity, J Clin Pharmacol, 37(6), 1997, 453-473
3) Bray, GA, Blackburn, GL, Ferguson, JM, Greenway, FL, Jain, AK, Mendel, CM, Mendels, J, Ryan, DH, Schwartz, SL, Scheinbaum, ML, Seaton, TB. Sibutramine produces dose-related weight loss. Obes Res 7: 189-19, 1999.
4) Mc Neely W, Cesa KL. Sibutramine: A review of its contribution to the management of obesity. Drugs 56: 1093-1124, 1998.
5) Carek PJ, Dickerson LM. Currents concepts in the pharmacological management of obesity. Drugs 571: 883-904, 1999.
6) Frayn K, Humphres S, Coppack S. Net carbon flux across subcutaneus adipose tissue after a standart meal in normal weight and insulin resistant obese subjects. International Journal of Obesity 20: 795-800, 1996.
7) Frayn K, Summers L, Fielding B. Regulation of the plasma non-esterified fatty acid concentration in the postprandial state. Proceedings of the Nutrition Society 56: 713-721, 1997.
8) Franks S, Robinson S, Willis DS. Nutrition, insulin and polycystic ovary syndrome. Rev Reprod 1: 47-53, 1996.
9) McLaughlin T, Abbasi F, Lamendola C, Kim HS, Reaven GM. Metabolic changes following sibutramine-assisted weight loss in obese individuals: role of plasma fatty acids in the insulin resistance of obesity. Metabolism 50: 819-824, 2001.
10) Boden G. Role of fatty acids in the pathogenesis of insulin resistance and NIDDM. Diabetes 45: 3-10, 1995.
11) Brunzell JD, Hokanson JE. 1999 Dyslipidemia of central obesity and insulin resistance. In Proceedins of the Conference on therapeutic approaches to type 2 diabetes care (Suppl 3) 22: C10-C13.
12) Svedberg J, Björntorp P, Smith U, Lönnroth P. Free-fatty acid inhibition of insulin binding, degradation and action in isolated rat adipocytes. Diabetes 39: 570-574, 1999.
13) Ferranini E, Barrett EJ, Bevilacqua S, DeFronzo RA. Effect of fatty acids on glucose production and utilization in men. J Clin Invest 72: 1737-1747, 1983.
14) Bevilacqua S, Bonadonna R, Buzzigoli G, Boni C, Ciociaro D, Maccari F, Giorico MA, Ferrannini E. Acute elevation of free fatty acid levels leads to hepatic insulin resistance in obese subjects. Metabolisim 36: 502-506, 1987.
15) Kelley DE, Mintun MA, Watkins SC, Simoneau JA, Jadali F, Frederickson A, Beattle J, Theriault R. The effect of noninsulin dependent diabetes mellitus and obesity on glucose transport and phosphorylation in skeletal muscle. J Clin Invest 97: 2705-2713, 1996.
16) Finer N. Present and future pharmocological approaches. British Medical Bulletin 53: 409-432.
17) Day C, Baily CJ. Effect of the antiobesity agent sibutramine in obese-diabetic ob/ob mice. Int J Obes Relat Metab Disord 22: 619-623, 1998.